Η Βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Μάμα

 

Η εκκλησία του Αγίου Μάμα βρίσκεται στα βόρεια του Ιδαλίου, στο δρόμο που οδηγεί στην Ποταμιά, δίπλα από το  Α΄ Δημοτικό σχολείο Ιδαλίου. Είναι γοτθικού ρυθμού και κτίστηκε πιθανότατα το 15ο-16ο αιώνα. Κατά τον Rubert Gunnis, για το κτίσιμό της χρησιμοποιήθηκαν μαρμάρινες κολώνες από την αρχαία πόλη του Ιδαλίου.  Στην αυλή του ναού βρίσκεται το παλιό κοιμητήριο.

Στην εκκλησία δε διασώζονται αγιογραφίες. και κυριαρχεί μια γοτθικού τύπου απλότητα στο εσωτερικό. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα του Αγίου Μάμαντος.  Σύμφωνα με τους μελετητές Χατζηχριστοδούλου-Γερασίμου, πρόκειται για εικόνα του 19ου αιώνα η οποία αποτυπώνει αισθητικά και τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά της σχολής του Ιωάννου Κορνάρου του Κρητός, όπως είναι «τα στρογγυλά πρόσωπα με τα πολύ λεπτά φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά, τις γλυκερές εκφράσεις, τις εξευγενισμένες κινήσεις και το αρχοντικό ανάστημα».

Η Εκκλησία διαθέτει μια νότια και μια δυτική πόρτα καθώς και δύο παράθυρα.  Οι πόρτες της εκκλησίας είναι αψιδωτές με παραστάδες επενδυμένες με μαρμάρινες κολώνες.  Ο Ναός σύμφωνα με μια μισοκαταστραμμένη επιγραφή στο κιονόκρανο της κολώνας στο βόρειο τοίχο, επισκευάστηκε το 1886, όταν στη θέση μιας πόρτας που κλείστηκε, κτίστηκε ένα παράθυρο.  Η δυτική είσοδος της εκκλησίας, καλύπτεται με λίθινο ανώφλι, που στηρίζεται σε πρόβολο διακοσμημένο με τρίγωνα.  Το ίδιο συμβαίνει και με τη νότια είσοδο, πάνω από την οποία σώζεται τόξο, τα άκρα του οποίου είναι διακοσμημένα με ανθέμια.  

Τα θυρόφυλλα της εισόδου αυτής κατασκευάστηκαν το 1886 και έκλειναν μα κατακόρυφο μοχλό, τον οποίο έσπρωχνε ένα μάνταλο, που απεικόνιζε μια ανάγλυφη μορφή κουκουβάγιας.  Η κουκουβάγια είναι παρμένη από φράγκικη εκκλησία και δεν βρέθηκε ανάλογη πουθενά αλλού.  Θεωρείται εξαιρετικής λαϊκής τέχνης, γι’ αυτό από το 1977 τα θυρόφυλλα μαζί με την κουκουβάγια έχουν μεταφερθεί στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης στη Λευκωσία και στη θέση τους έχουν τοποθετηθεί αντίγραφα.

Ο Νομπελίστας Έλληνας ποιητής Γιώργος Σεφέρης, κατά την περιδιάβασή του στην Κύπρο το 1953, περνώντας από την περιοχή δεν μπόρεσε να μη θαυμάσει τη μικρή εκκλησία.  Εμπνευσμένος από το μάνταλο της πόρτας, έγραψε το ποίημά του «Λεπτομέρειες στην Κύπρο».

Η εκκλησία λειτουργεί στις 2 Σεπτεμβρίου, γιορτή του  Αγίου Μάμαντος και τελείται στο χώρο θρησκευτική πανήγυρις.

 

 

La chiesa bizantina di San Mama.

La chiesa si trova a nord di Idalion, nella stada che guida a Potamià, accanto alla Prima scuola elementare di Idalion. È di ritmo gotico fu costruita probabilmente il 15°-16°  secolo. Secondo a Rubert Gunnis, per quanto riguarda la costruzione, hanno utilizzato colonne di marmo dalla antica città di Idalion. Nel cortile della chiesa si trova il vecchio cimitero.

Nella chiesa non sopravvivono affreschi. Di grandissima importanza è l’icona di San Mama. Secondo i ricercatori Chazichristodulu-Gerasimu, questa è un icona del 19° secolo, che cattura le caratteristiche estetiche e stilistiche della scuola Gianni Cornaro di Creta, come sono <<i visi rotondi con i tratti del viso molto fini, espressioni dolci, movimenti raffinati e la statura palazzo>>.

La chiesa ha una porta al sud, una a ovest e due finestre. Le porte della chiesa sono ad arco con lesene e rivestite con colonne di marmo. Il Tempio, secondo una mezzo-distrutta iscrizione nella capitale della colonna a parete nord, è riparato nel 1886, quando al posto di una porta è stata costruita una finestra. L’ingresso occidentale della chiesa, è coperto con architrave in pietrache poggia su una mensoladecorata con triangoli. Lo stesso vale per l’ingresso meridionale, sopra il quale un arco sopravvive, l’estremità del cui è decorata con rosette.

I pannelli della porta all’ingresso sono costruiti nel 1886 e per chiuderli hanno messo una leva verticale, che ha spinto un aggancio con una forma tattile gufo. Il gufo è trato dalla chiesa franca e non si è trovato qualcosa di simile in qualsiasi altro luogo. Si è considerato di eccellente arte popolare, così dal 1977 i pannelli della porta insieme al gufo, si sono trasferiti al museo d’arte popolare a Nicosia e al loro posto hanno messo copie.

Il nobelista poeta greco, Giorgio Seferis, mentre passava da Cipro il 1953, non poteva non ammirare la piccola chiesa. Ispirato dal chiavistello della porta scrisse il poema ‘’ Dettagli a Cipro’’.

La chiesa festeggia il 2 Settembre, che è la festa del nome di San Mama e celebra nello spazio una festa religiosa.